Szeroki tor

  • home
  • /
  • Szeroki tor
ilustracja

Szerokim torem?

Czy Zagłębie Dąbrowskie, a szerzej - czy województwo śląskie, znajdą się na odnowionym Jedwabnym Szlaku? Czy Jedwabny Szlak jest szansą dla tego regionu? Gospodarczą i cywilizacyjną? I – czy tylko dla Śląska? Ponieważ — pamiętając, że ten region (i to jak najbardziej słusznie), uznawany jest za serce przemysłowe kraju – należy stawiać pytania o znaczenie Jedwabnego Szlaku dla rozwoju Polski. Jak wykorzystamy szansę?

Takie pytania zadałem publicznie na naszej stronie internetowej, zaraz po II Światowym Kongresie Klastrów, który odbył się w dniach 31 marca - 1 kwietnia 2016 roku (patrz: Archiwum KRZ).Wiele pytań towarzyszyło temu wyzwaniu. Szlak Jedwabny to nie tylko szlak transportowy, ale przede wszystkim handlowy. Warto przypomnieć, że przez setki lat był swoistym kanałem handlowym i dyplomatycznym łączącym Chiny z Europą. Od momentu, w którym odkryto bezpieczniejszą drogę morską, zamarł. Jednak w czasie globalizacji nabiera nowego znaczenia. Zwłaszcza dla nas, gdyż Polska znajduje się na jego trasie.

Jednak po  jakimś czasie okazało się, że przeciwko temu projektowi są włodarze miast i gmin zagłębiowskich. Temu sławetnemu protestowi poświęciłem wiele miejsca. Także na naszej stronie internetowej. Wszystkie teksty w Archiwum KRZ.
Stąd pytanie istotne:

Bez nas czy z nami?

Zatem przypominam pierwszy tekst na ten temat sprzed blisko dwóch lat.

Radosław Pyffel, prezes Centrum Studiów Polska-Azja (CSPA), jeden z panelistów „Szerokiego Toru” podczas kwietniowego  II Światowego Kongresu Klastrów twierdzi, że Polska jest w bardzo dobrym położeniu geograficznym i może czerpać ze współczesnego Jedwabnego Szlaku spore korzyści. Ten projekt, który został ogłoszony dopiero dwa lata temu powstanie – nie tylko zdaniem R. Pyffla - bez względu na to, czy będzie się Polsce podobał, czy nie. Jest przedsięwzięciem globalnym, w którym bierze już udział (lub deklaruje chęć wzięcia udziału) kilkadziesiąt innych krajów. Podczas pobytu w Chinach prezydent Andrzej Duda, jak podawała prasa, podtrzymał wolę uczestniczenia Polski w geopolitycznych i geoekonomicznych projektach tworzonych przez Chiny.  Po wizycie prezydenta Andrzeja Dudy chińskie  gazety pisały, że Polska jest dla Chin najważniejszym partnerem w regionie.
 
Jednak  czas nie stoi w miejscu. Biznes nie zawsze lubi pośpiech, ale nie toleruje bezruchu. Przed kilkoma miesiącami z Chin do Madrytu przyjechał pierwszy pociąg towarowy. Obecnie połączenie kolejowe Chiny - Hiszpania jest najdłuższym szlakiem transportowym na Ziemi. Konkurencją może być nowo budowana kolej szerokotorowa z Rosji do Austrii, przez Ukrainę i Słowację.
 
Czy wykorzystamy nasze polskie atuty? Jest to nie tylko możliwe, ale konieczne. I dlatego odnowiony Jedwabny Szlak jest ważnym elementem oddolnego, powstałego pod „parasolem” Ogólnopolskiego Klastra Innowacyjnych Przedsiębiorstw (OKIP) Projektu Polska 3.0, który zakłada  połączenie polskich rzek, autostrad i kolei w jedną platformę transportu multimodalnego oraz budowę największego w Europie Ponadnarodowego Centrum Logistycznego w Gorzyczkach.
 
Polska 3.0 oddolny projekt klastrowy

Projekt Polska 3.0 jest wynikiem  prac ekspertów OKIP (rozpoczętych w  2014 roku), a jego głównym założeniem jest przywrócenie żeglowności rzeki Odry, budowa połączenia Dunaj - Odra - Łaba, wpisującego się w Środkowoeuropejski Korytarz Transportowy CETC–ROUTE 65 oraz budowa Centrum Logistycznego Gorzyczki – Věřňovice, a także restrukturyzacja górnictwa na Śląsku.  Dodatkowymi założeniami Projektu jest doprowadzenie do żeglowności innych rzek w Polsce - budowa kanału Śląskiego, rewitalizacja drogi wodnej Górnej Wisły, budowa stopnia wodnego Niepołomice, przebudowa Noteci do klasy IV, rewitalizacja szlaku wodnego E-40 (od Brześcia do Wisły), użeglownienie Warty.

Włączenie Odry w europejski system śródlądowych dróg wodnych, jakim jest bez wątpienia projekt drogi wodnej Dunaj – Odra, a w dalszej konsekwencji połączenia Morza Bałtyckiego i Północnego z Morzem Czarnym i basenem Morza Śródziemnego stanie się największym projektem żeglugowym w Europie Środkowej. Połączenie tej magistrali żeglugowej z szerokim torem z Dalekiego Wschodu jest projektem o znaczeniu ponad europejskim, ponieważ z tego połączenia będą korzystać wszystkie kraje europejskie oraz państwa azjatyckie; Chiny, Mongolia, Rosja, Ukraina, etc. Przepływ towarów w jedną i drugą stronę koleją żelazną skróci czas transportu o jedną trzecią w stosunku do dzisiejszego transportu morskiego (z około 30 dni do 10 dni).
 
Zatem nie tylko idzie o drogę wodną. Sławków (Powiat Będziński) jest najdalej wysuniętą na zachód stacją towarową linii szerokotorowej w Europie. Łączy ona kolejowe przejście graniczne polsko-ukraińskie Hrubieszów/Izow ze Śląskiem, i właśnie w Sławkowie (25 km od Katowic) kończy swój bieg. Linia LHS (Linia Hutnicza Szerokotorowa) jest najdłuższą (niemal 400 km) na terenie Polski ( o rozstawie szyn 1.520 mm) przeznaczoną do transportu towarowego.
 
Wykorzystać szansę

Co w tej sytuacji należy zrobić? Wybudować, czyli de facto na znacznym odcinku poszerzyć dotychczasowy tor (1435 mm) o 85 mm, czyli idzie o położenie dwóch równoległych szyn na  zaledwie 98 km odcinku ze Sławkowa do Ponadnarodowego Centrum Logistycznego Gorzyczki – Věřňovice (z prawie blisko 500 ha terenem inwestycyjnym w SSE). Tak  zlokalizowane Centrum ( wg założeń powstanie tutaj ponad 50 tys. nowych miejsc pracy, a  obsługiwanych  będzie ok. 790 tys. kontenerów rocznie),stanie się jedynym w Europie punktem, gdzie będą łączyć się drogi kolei UE,  właśnie szerokiego toru z Dalekiego Wschodu, autostrady A1, drogi rzecznej (portu rzecznego) oraz dogodnego połączenia poprzez autostradę z największym portem lotniczym Cargo Pyrzowice-Katowice.
 
Projekt Polska 3.0 jest oddolnie stworzonym spójnym planem gospodarczym, zakładającym stworzenie atrakcyjnej dla inwestorów strefy biznesu, terenów inwestycyjnych, wraz z kompleksową obsługą finansową, prawną, inwestorską, marketingową, HR, oferowaną przez rodzime firmy, a zarazem promocję polskiej myśli technologicznej i innowacji. Projekt bazuje na sprawdzonych światowych wzorcach, co pozwoli na tworzenie nowych form konkurencyjności polskiej gospodarki. Kompleksowe przedsięwzięcie jest jednocześnie promocją tej części Europy jako strefy biznesu, atrakcyjnej na arenie międzynarodowej.
 
Samorządy znajdujące się na „linii” nowego szerokiego toru  Sławków – Gorzyce dostrzegają wagę problemu. Starostwo Powiatowe w Będzinie i Urząd Miasta w Jastrzębiu zostały koordynatorami projektu na płaszczenie współpracy samorządów. Powstaje think-tank Polska 3.0, którego eksperci Polski 3.0 są przygotowani do współpracy z ekspertami  odpowiednich władz.
 
- Postulujemy nową jakość w tym regionie środkowej Europy poprzez wspólną edukację i wzajemne zrozumienie szans. Wdrożenie tak rozległego rozwiązania infrastruktury technicznej aglomeracji Śląska i Moraw  przyniesie pozytywny wpływ na sferę społeczną związaną ze zmniejszeniem bezrobocia oraz zmniejszeniem ubóstwa, zwiększenie dochodów mieszkańców regionu i równocześnie zwiększenie zapotrzebowania na inwestycje. A także rozwój przedsiębiorczości innowacyjnej, zwiększenie popytu na rynku lokalnym, oraz poprawę jakości życia w wyniku możliwości rozwoju infrastruktury związanej z rekreacją i wypoczynkiem- stwierdził inny uczestnik panelu „Szeroki Tor” podczas kwietniowego II Światowego Kongresu Klastrów Bogdan Myśliwiec, ekspert Projektu Polska 3.0.
 
Należy mieć nadzieję, że potrafimy wspólnie wykorzystać olbrzymią szansę…
 
Grzegorz Wacławik
prezes zarządu Komitetu Rozwoju Zagłębia,
koordynatora
Polish Cluster for Innovations and Environment (PCIE)
tj. Polskiego Klastera dla Innowacji i Środowiska